* This text may have compatibility problems with Mac browsers.
ديت
Diyet
"Blood Money"
(by
Ömer Seyfettin)
دار قاپيسندن باشقه آيدينلق كيره جك هيچبر يرى اولميان دكاننده، تك باشنه، كيجه كوندوز، قيويلجيملر صاپارق پاليشان قوجا على، قفسه قونمش تربيهلى بر آرسلانى آكديرييوردى. اوزون بويلو، ايرى پنچهلى، قالين پازولو، كنيش اوموزلو بر پهلواندى! اون سنهدر بو قارانلق اين ايچنده خام دميردن دوكديكى قيليچ نامليلرى، بوتون آناطولوده، باتان روم ايليده، سرحد بويلرنده بويوك بر نام قازانمشدى. حتى استانبولده بيله يكيچريلر، صاتين آلاجقلرى قامالرك، صالديرمالرك، ياتاغانلرك اوستنده "عمل على اوستا" دامغاسنى آرايورلردى. او، چليكه "چيفته سو ويرمه" سنى بيليوردى. اوزون قيليچلر دكل، ياپديغى قيصه جق بيچاقلر بيله ايكى قات اولور، ينه قيريلمازدى. "چيفته صو ويرمك"، صنعتنك يالكز اوكا مخصوص بر سرّى ايدى. ياننه چيراق آلماز، كيمسه يله قونوشماز، دكانندن ديشارى چيقماز... هابره اوغراشيردى. بكاردى. خيصيمى اقرباسى يوقدى. مملكتك يابانجيسيدى. قيليچدن، دميردن، چليكدن، آتشدن باشقه لاف بيلمز، پازارلغه كيرشمز، مشتريلرى نه ويررسه آليردى. يالكز محاربه زمانلرى اوجاغنى سونديرر، دكاننك قاپيسنى كليدلر، غائب اولور، محاربه دن صوكره ميدانه چيقاردى. شهرده اوكا دائر بر چوق حكايه لر سويلنيردى. كيمى "جلاد الندن قاچمش بر چلبى"، كيمى "سوكيليسى اولديكى ايچون وقتسز دنيايى ترك ايتمش بر غريب" ديردى. سياه، بويوك كوزلرينك يوكسك باقشندن، كبار طورندن، مغرور سكونندن، دوزكون سوزلرندن اونك اويله علدى بر آدم اولماديغى بلليدى. اما كيمدى؟ نره ليدى؟ نره دن كلمشدى؟ بونلرى بيلن يوقدى. خلق كنديسنى سوييوردى. شهرده بويله مشهور بر اوستانك بولنماسى هركس ايچون آيرى بر افتخاردى:
قوجا على اك قالين، اك قاتى دميرلرى مسر ياپراغى كبى اينجلتن، كاغد كبى يوموشاتان صنعتنى كيمسه دن اوكرنممش، كندى كندينه بولمشدى. دها اون ايكى ياشنده ايكن، سرت بر بكلربكى اولن باباسنك باشى ورلمش، اوكسز قالمشدى. عمجه سى چوق زنكيندى. دبدبه لى بر وزيردى. اونى يانه آلدى. اوقوتمق ايستدى. بلكه دولت قاتنده يتشديره جك، بويوك موقعلره چيقاراجقدى. فقط علينك مزاجنده "باشقه سنه منتدار قالمق" احتمالى درين بر آلم صيزلاتيوردى. "بن كيمسه يه ايواللّه ايتميه جكم" ديدى. بر كيجه عمجه سنك قوناغندن قاچدى. سرسرى بر آدسز كبى داغلر، تپه لر، دره لر آشدى. اسمنى بيلمديكى مملكتلرى دولاشدى. نهايت ارضرومده اختيار بر دميرجينك ياننه كيردى. اوتوز ياشنه قدر آناطولودا اوغراماديغى شهر قالمادى. كيمسه يه بويون أكمدى، منتدار قالمادى. اكمكنى طاشدن چيقاردى. آلننك تريله قازاندى. چوق چاليشدى. امثالسز ايشلر ميدانه كتيردى. پك آز قازانجه قناعت ايتدى. ايچنده "مقدس آتش"دن بر شعله بولنان هر موجد كبى پارا ايچون دكل، صنعتى، صنعتنك ذوقى ايچون چاليشيوردى. "چليكه چيفته صو ويرمك" اونك عشقي ايدى. كوكللو كبى محاربهلره كيتديكى زمانلر يكيچريلرك، سپاهيلرك، سكبانلرك ايچنده "على اوستا" ايشنك مدحنى ايشيتدكجه طادى ديله آكلاتيلماز معنوى بر ذوق دوياردى. اولونجيه قدر بويله هيچ دورمادن چاليشيرسه دها بر قاچ بيك غازيه قيريلماز قيليچلر، قالقانلرى پارچالايان چليك ياتاغانلر، زرهلرى كسن آغير صالديرمالر ياپاجقدى. بونى دوشوندكجه كولومسر، طاتلى طاتلى يوركى چارپار، روحندن قوپان بر حمله ايله اورسنك اوزرنده ميليونلرجه قيويلجيملر طوتوشديرردى.
- تاق!
- تاق باق!
- تاق باق...
ايشته بوكون ده صباح نمازندن برى دورمدن اون ساعت اوغراشمشدى. دوكديكى اكرى نامليى اورسنك ياننده كى صو فوچيسنه دالديردى. اوجاغنك سونمكه باشلايان آتشنه باقدى. چكيجى بيراقان أليله ترلرينى سيلدى، قاپيه دوندى. قارشيكى مسجدده حزين حزين آقشام أذانى اوقونيور، چاتيسنك اوستنده كى يواده ليلكلر نهايتسز بر طاقيردى قوپارييوردى. ايكندى آبدستى دها دورييوردى. يالكز آللرينى ييقادى، قورولادى، يكلرينى اينديردى. صالتاسنى اوموزلرينه آتدى. ديشارى چيقدى. قاپيسنى أييجه چكدى. كليدلمكه لزوم كورمدى. اوزون ميداندن مسجده دوغرو يورودى. شهرك كنارنده لى بو متواضع معبده هپ فقيرلر كليردى. مناره سى صوقاغه باقان كوچوك بر پنجره ايدى. مؤذن بورادن باشنى چيقارير، اذاننى اوقوردى.
قوجا على مسجده كيرنجه هر وقتكندن زياده بر غلبه لق كوردى. داأما اوچ قنديل ياقيلير كن بو آقشام رمضان كبى بوتون قنديللر يانمشدى. دها نماز صفلرى ديزيلممشدى. قاپينك ياننه ديز چوكدى. ياننده آلچاق سسله قونوشانلرك سوزلرينه ايستميه رك قولاق قابارتدى. ياتسى نمازينه قدر مقامله مثنوى اوقوناجغنى دويدى.
آقشام نمازى قيلينوب بيتدكدن صوكره جماعتك بر قسمى چيقدى. قوجا على يرندن اوينامادى. ذاتاً براز باشى آغرييوردى؛؛ "مثنوى ديكله ر، آچيليرم!" ديدى. بويوك بر خضوع ايچنده، روحى اورپرتن نغمه لرله غشى اولدى. هر عاشق كبى اونك قلبنده ده نهايتسز بر وجد، بر هيجان، بر غليان استعدادى واردى. اك كوچوك بر وسيله ايله جوشاردى. معناسنى آكلاماديغى بو لسانك اخروى آهنكى اونك ساكن قاننى صولر آلتنده صاقلى درين بر كرداب كبى قايناتدى. هر طرفى سببسز بر صارسنتى ايله تيتره يور، سوكولمز بر هيچقيريق بوغازينه طيقيلير كبى اوليوردى. ياتسى نمازينى قيلدقدن صوكره مسجددن چيقنجه دوغرو دكاننه كيرمدى. يورودى. اويقوسى يوقدى. ايليق، ييلديزلى بر كيجه ايدى. صامان اوغروسى، صارى آلتين طوزندن نهايتسز بر بولوت كبى كوكك بر طرفندن اوبر طرفنه اوزانيوردى. يورودى، يورودى، شهردن مانديرالره كيدن يولك كچديكى تحته كوپروده دوردى. كناره داياندى. كنيش دره نك ديبنه عكس ايدن ييلديزلر نوردن چاقيل طاشلرى كبى پارلايور، صولر شيرلدايوردى. كنارلرده كى قارانلق طوپ سوكودلرده بلبللر اوتيوردى. دالدى، كيتدى. ساعتلرجه قيميلدامادى. ديكلهديكى نغمه لرك روحنده قالان آهنكلرينى ايشيدييور، طبقى مسجدده كبى غشى اوليوردى. آنسزين آرقاسندن بر سس:
- كيمدر او؟
دالديغى طاتلى عالمدن اوياندى. دوندى، كوپرونك اوبر طرقنده ايكى اوچ قارالتىى ايلرله يورد، غير اختيارى جواب ويردى:
- كيمسك؟
- على...
- ...
كولكه لر ياقلاشدى. بر آديم قالنجه اونى قيافتندن طانيديلر!
- ...
- بنم.
- نه آرايورسك بو وقت بورالرده؟
- هيچ!
- ناصل هيچ؟ صويه چكيجك مى دوشوردك يوقسه...
- !..
بونلر شهرك صوباشيسنك آدملرى، دزدارلردى. قول كزيورلردى. نه جواب ويره جكنى شاشيردى. كيجه لرى افيون يوتان بو سرسريلر، اهل عرضلر نظرنده خيرسزلردن، اوغورسزلردن دها قورقونجدى. كنديلرندن باشقه ديشاريده بر كزنى ياقالاديلر مى داياقدن جاننى چيقاررلردى. آما اوكا فنا معامله ايتمديلر. ديزدارباشى:
ديدى.
- يوق...
- بويله كيجه ياريسنه ياقين ده دكل، حتى ياتسيدن صوكره صوقاقده، باخصوص بويله شهر كنارنده كيمسه نك دولاشماسنه آغامزك راضى اولماديغنى بيلميور ميسك؟
- بيليورم.
- أ، نه آرايورسك بوراده؟
- هيچ!
- ...
قوجا على ينه جواب ويرمدى. دزدارلر اونك ناموسلو بر آدم اولديغنى بيليورلردى؛ خيرپالاماديلر، يالكز:
كلديكى يوللردن خيزلى خيزلى دونن قوجا على روحنده، ديكله ديكى آهنكى تكرار بوليوردى. بلبللر كسكين كسكين اوتيور، اوزاقلرده مانديرالرك كوپكلرى هاولايوردى. صوقاقده هيچ كيمسه يه راست كلمدى. دكاننك اوكنه كلنجه دوردى. چاتيسنك اوستنده كى ليلك اويومامش، كفنلى بر خيال كبى آياقده دورييوردى. كندى قاپيسى آرالقدى. چيقاركن صيم صيقى قاپاتديغنى خاطرلادى.
ديدى.