* To see the English meaning of a word/phrase, drag the mouse over that word/phrase as it appears on the page.

---

Yüksek Ökçeler
"High Heels"
(by Ömer Seyfettin)

        Hatice Hanım,  pek  genç  dul kalmış  bir  hanımcağızdı.*  On üç  yaşında  iken  altmış altı  yaşında  bir  kocaya  vardığı  için  "izdivaç"  denen  şeyden  nefret etmişti.  İşte  hemen hemen  on  sene  vardı  ki,  erkeğin  hayali  zihnine,  romatizma,  balgam,  pamuk,  vandoz,  tentürdiyot  yığınlarından  yapılmış,  pis,  abus,  lanet  bir  heyula  şeklinde  gelirdi. 

        - Gençler  başkadır! 
diyenlere: 
       - Aman, aman...  Onlar  da  bir gün  olup  ihtiyarlamazlar  mı?  Sonra  dertlerini  kim  çeker? 
diye  haykırırdı. 

        Başlıca  merakı  temizlikle  namusluluktu.  Göztepe'deki  köşkünü  hizmetçi  Eleni  ile,  evlatlığı  Gülter'le  her  sabah  beraber  temizler,  aşçısı  Mehmet'i  her  gün  tıraş ettirir,  zavallı  Bolu'lu  oğlanı  tepeden tırnağa kadar  beyazlar  giymeye  mecbur ederdi.  Eleni  de,  Gülter  de  son derece  namusluydular.  Kileri  kitlemezdi,  paraları  meydanda  dururdu.  Hele  Mehmet'in  namusuna  diyecek yoktu.  Konuşurken  gözlerini  kaldırıp  insanın  yüzüne  bile  bakmazdı.  Hatice Hanım,  köşkten  hiçbir  yere  çıkmadığı  için  işi gücü *  adamlarını  teftişti.  Habire  odaları  dolaşır,  tavan arasına  çıkar,  mutfağa  inerdi. 

        Derdi  ki: 
       - Benim  gibi  olun!  Ben  kimse  ile  görüşüyor  muyum?  Sakın  siz  de  komşuların  hizmetçileriyle,  uşaklarıyla  konuşmayın.  El  insanı  azdırır! 

        Mehmet  bile  bu  nasihati  noktası noktasına  tutmuştu.*  Arka  bahçedeki  mutfağına  değil  misafir,  hemşeri  filan,  hatta  yabancı  bir  kedi  bile  girmiyordu.  Hatice Hanım,  belki  günde  on  defa  iner,  onu  yapayalnız  tenceresinin  başında  bulurdu.  Hatice Hanım'ın  temizlik,  namus  merakından  başka  bir de  yüksek  ökçe  merakı  vardı.  Güzeldi,  tombuldu,  cıvıl cıvıl  bir şeydi.  Fakat  boyu  çok  kısa  olduğu  için  evin  içinde  de,  bir  karışa  yakın  ökçeli  iskarpinler  giyerdi.  Adeta  bir  cambaza  dönmüştü. 

        Bu  yüksek  ökçelerle  merdivenleri  takır takır *  bir  hamlede  iner,  ayağı  burkulmadan  bir aşağı, bir yukarı  koşar  dururdu.  Nihayet  bir  baş dönmesi  geldi

        Çağırdığı  doktor  ilaç  filan  vermedi: 
       - Bütün  rahatsızlığınıza  sebep  bu  ökçelerdir  hanımefendi,  dedi,  onları  çıkarın.  Rahat,  yünden,  yumuşak  bir  terlik  giyin.  Hiçbir şeyiniz  kalmaz. 

        Hatice Hanım,  doktorun  tavsiye ettiği  bu  yünden  terlikleri  aldırdı.  Hakikaten  rahattı.  Birkaç  gün  içinde  başının dönmesi  falan  geçti.  Dizlerinde,  baldırlarında  sızı  kalmadı.  Fakat  böyle,  tam  vücudu  rahat ettiği  sırada,*  ruhu  derin  bir  azap duydu.  Dokuz  senelik  adamlarının  iki  gün  içinde  birdenbire  ahlakları bozulmuştu.  Eleni'yi  kendi  diş fırçasıyla  ağzını  yıkarken,  Gülter'i,  kilerde  reçel  kavanozunu  boşaltırken  görmüştü.  Mehmet'i,  et  günü  olmadığı  halde *  bol  bir  sahan  külbastıyı  yerken  yakaladı. 

        - Ne oldu  bunlara  Yarabbim?  Bunlara  ne oldu? 
diyordu. 

        Bir  hafta  içinde  adamlarının  on beşten  fazla  hırsızlığını,  yolsuzluğunu  tuttu.  Hele  Mehmet'i,  komşu  Paşa'nın  neferleriyle  koca  bir  lenger  pirinç  pilavını  atıştırırken  görünce,  hiddetinden  ne  yapacağını  şaşırdı.  O  gün  her  tarafı  kilit altına aldı.* 

        - Bakalım  şimdi  ne  çalacaklar? 
dedi. 

        Hakikaten  çalınacak  hiçbir şey  kalmamıştı.  Ertesi  gün  biraz  geç  kalktı.  Aşağıya  indi,  Gülter'le  Eleni  meydanda  yoktu.  Yürüdü, mutfağa  doğru  gitti.  Gözleri  aralık  kapıya  ilişince,  azıcık daha  nefesi  duracaktı.*  Mehmet,  ocağın  başında  kısa  iskemleye  çökmüş,  bir  dizine  Eleni'yi,  bir  dizine  Gülter'i  oturtmuş;  kalın  kollarını  ikisinin  bellerine  halattan  bir  kemer  gibi  sarmıştı.  Hatice Hanım,  bu  levhanın  rezaletini  görmemek  için  hemen  gözlerini  kapadı.  Fakat  kulaklarının  kapağı  olmadığı  için,  konuştuklarını  duymamazlık  edemedi.* 

        Mehmet  diyordu  ki: 
       - Ülen  Gülter,  artık  sen  şeker  filan  getirmeyon?* 
       Gülter: 
       - Her  taraf  kitli,  ne  yapayım? 
diyordu. 
       Mehmet,  tuhaf  bir  şapırtı  içinde  Eleni'ye  de: 
       - Ülen,  gece  niçin  gelmiyon?*  Sana  halva  yapıp  saklayom!* 
sualini  soruyor. 
       Eleni: 
       - Yakalanazağız  vire!*  Sonra  Hanım  bizi  kovazak!* 
diye  çırpınıyordu. 

        Aralarında  çıtır pıtır  bir  hasbıhal  başladı.*  Hatice Hanım,  gözünü  açmıyor,  yüreği çarparak  merakla  dinliyordu. 

        Gülter: 
       - Ah  o  terlikler!.  dedi,  her  işimizi  bozdu.*  Hanımın  geldiği  hiç  duyulmuyor.  Ne  yapsak  yakalanıyoruz.  Eskiden  ne  iyiydi.  Yüksek  ökçelerin  takırtısından  evin  en  üst  katında  kımıldandığını  duyardık. 

        Hasbıhal  uzadıkça,  kendi  göremediği  başka  rezaletlerin  mufassal  hikayelerini  işitiyordu.  Dayanamadı.  Gözlerini  açtı. 

        - Sizi  alçak,  hırsız,  namussuzlar.  Defolun  şimdi  evimden! 

        Bu  dokuz  senelik  sadık  hizmetçilerini  hemen  kapı dışarı etti. 

***

        Aşçı,  işçi,  artık  eve  ne kadar  adam  aldıysa,  hepsi  arsız,  hırsız,  yüzsüz,  namussuz  çıkıyordu.  Tam  iki  sene  bir  adamakıllısına  rast gelemedi.  Malı, mülkü  varken,*  hiçbir  sıkıntısı  yokken,  bu  hizmetçi  üzüntüsünden  zayıflıyor,  sararıp soluyordu.  Baktı olmayacak!.  Yine  yüksek  ökçeli  iskarpinlerini  giydi.  Hizmetçilerinin  hırsızlıklarını,  uğursuzluklarını,*  namussuzluklarını  göremez  oldu. 

        Benzine kan geldi.  Vakıa  yine,  başı dönmeye  başladı.  Fakat  sesi  işitilmeyen  ökçesiz  terlik  giydireceğini  düşünerek  doktora  kendini  göstermiyor; 
       - Hiç olmazsa  simdi  yüreğim  rahat  ya... 
diyordu. 

       The notes are from the book Turkish Sampler: Writings for All Readers by Müge Galin; Indiana University, 1987.